Lãi suất phi rủi ro là gì?

Lãi suất phi rủi ro (Risk Free Rate) là mức lãi suất trên lý thuyết của một khoản đầu tư không có rủi ro. Trên thực tế, lãi suất phi rủi ro chỉ là lý thuyết vì ngay với các khoản đầu tư an toàn nhất cũng có mức độ rủi ro nhất định.

Lãi suất phi rủi ro cũng phản ánh kỳ vọng của thị trường về tốc độ lạm phát và sự ổn định của nền kinh tế.

Một ví dụ điển hình của lãi suất phi rủi ro là lãi suất trái phiếu chính phủ, vì người ta cho rằng chính phủ sẽ không vỡ nợ hay khả năng vỡ nợ là rất thấp.

Các loại lãi suất phi rủi ro

Lãi suất phi rủi ro thực (Real risk-free rate hay Real risk-free interest rate – RFR) là mức lãi suất của tài sản phi rủi ro được giả định trong trường hợp không có lạm phát.

Theo nhiều nghiên cứu, lãi suất này bằng với tốc độ tăng trưởng thực tế của nền kinh tế trong thời kỳ dài hạn. Do đó, nền kinh tế phát triển càng nhanh, càng có nhiều cơ hội đầu tư tốt.

Lãi suất phi rủi ro danh nghĩa (Nominal risk-free rate hay Nominal risk-free interest rate) là mức lãi suất dựa vào tỷ lệ lãi suất phi rủi ro đã tính đến yếu tố lạm phát và trạng thái của thị trường vốn.

Công thức tính lãi suất phi rủi ro

Cách tính lãi suất phi rủi ro hiệu quả:

Lãi suất phi rủi ro = Lãi suất phi rủi ro thực + Phí bảo hiểm lạm phát

Để tính được lãi suất phi rủi ro thực tế, ta dựa vào công thức sau:

Lãi suất phi rủi ro thực = Lợi suất trái phiếu kho bạc – Tỉ lệ lạm phát hiện tại

Trong đó:

• Lãi suất phi rủi ro thực: Mức lãi suất trong trường hợp không có lạm phát.
• Phí bảo hiểm lạm phát: Mức phí mà người mua bảo hiểm phải trả để bù đắp cho sự giảm giá trị của đồng tiền do lạm phát.
• Lợi suất trái phiếu kho bạc: Mức lợi nhuận mà nhà đầu tư có thể thu được khi mua trái phiếu kho bạc của chính phủ.

Ví dụ: Giả sử lãi suất trái phiếu kho bạc là 3% và tỷ lệ lạm phát hiện tại là 2%. Mức phí bảo hiểm do lạm phát là 1%. Tính lãi suất phi rủi ro.

Áp dụng công thức trên ta có:

– Lãi suất phi rủi ro thực = 3% – 2% = 1%.

– Lãi suất phi rủi ro = 1% + 1% = 2%.

Các yếu tố ảnh hưởng đến lãi suất phi rủi ro

Chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ là những quyết định của ngân hàng trung ương nhằm điều tiết lượng tiền mặt và lãi suất trong nền kinh tế. Ngân hàng trung ương thực hiện chính sách tiền tệ thông qua mua bán trái phiếu chính phủ (gọi là hoạt động thị trường mở) và thông qua thay đổi tỷ lệ dự trữ bắt buộc (gọi là chính sách dự trữ).

Cả hai cách đều có thể làm tăng hoặc giảm lượng tiền mặt trong hệ thống ngân hàng và do đó ảnh hưởng đến lãi suất. Khi ngân hàng trung ương mua trái phiếu chính phủ và cung cấp tiền mặt cho các ngân hàng thương mại nhằm giảm lượng trái phiếu trong tay họ.

Điều này sẽ làm giảm lãi suất trên thị trường trái phiếu, vì nhu cầu về trái phiếu cao hơn nguồn cung. Từ đó, lãi suất phi rủi ro cũng sẽ giảm theo, vì chúng thường được xác định bởi lãi suất của trái phiếu chính phủ.

Quan hệ cung cầu

Cung cầu là một trong những yếu tố tác động tới lãi suất phi rủi ro. Khi lãi suất phi rủi ro tăng, chi phí vốn của các doanh nghiệp cũng tăng, làm giảm khả năng của họ đầu tư vào các dự án mới. Điều này làm giảm cung của thị trường.

Ngược lại, khi lãi suất phi rủi ro giảm, chi phí vốn của các doanh nghiệp cũng giảm, làm tăng khả năng của họ đầu tư vào các dự án mới. Điều này làm tăng cung của thị trường.

Lạm phát

Khi lạm phát tăng cao, mức phí vay giảm dẫn tới nhu cầu vay tiền tăng. Lúc này, người đi vay sẽ nhiều hơn người cho vay bởi đồng tiền đang mất giá. Do đó, mức lãi suất tại thời điểm này thường tăng cao.

Tình hình tài chính ngân hàng

Khi tình hình tài chính ngân hàng ổn định, lãi suất phi rủi ro thường thấp, vì ngân hàng có nhiều nguồn vốn và ít phải chịu rủi ro về nợ xấu. Ngược lại, khi tình hình tài chính ngân hàng khủng hoảng, lãi suất phi rủi ro thường cao, vì ngân hàng thiếu vốn và phải chịu nhiều rủi ro về nợ xấu.

Ảnh hưởng của lãi suất phi rủi ro đối với doanh nghiệp

1. Tài sản vốn doanh nghiệp

Mô hình Định giá tài sản vốn (CAPM – Capital Asset Pricing Model) là một công cụ phân tích tài chính giúp định giá các khoản đầu tư dựa trên mức rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng.

Công thức CAPM:

E(Ri) = Rf + βi [E(Rm) – Rf]

Trong đó:

• E(Ri): Lợi nhuận kỳ vọng của tài sản i
• E(Rm): Lợi nhuận kỳ vọng của thị trường
• Rf: Lợi nhuận phi rủi ro
• βi: Hệ số beta của tài sản i, đo mức độ biến động của tài sản i so với thị trường
• E(Rm) – Rf: Khoản bù đắp rủi ro thị trường.

Ví dụ: Danh mục đầu tư gồm hai cổ phiếu A và B:

A có hệ số β là 1 chiếm tỷ trọng 30%

B có hệ số β là 0.9 chiếm tỷ trọng 70%

Lợi nhuận kỳ vọng của thị trường là 12%

Lợi nhuận phi rủi ro là 7%

Lợi nhuận kỳ vọng của danh mục = 7% + (1*30% + 70%*0.9) * (12 – 7) = 4.72%.

Dựa vào công thức và ví dụ trên, nhận định được tỷ suất lợi nhuận phi rủi ro ảnh hưởng đến CAPM theo hai cách:

• Tỷ suất lợi nhuận phi rủi ro là thành phần cơ bản của tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng một tài sản. Khi tỷ suất lợi nhuận phi rủi ro tăng, tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng của một tài sản cũng tăng theo và ngược lại.
• Tỷ suất lợi nhuận phi rủi ro cũng ảnh hưởng đến phần thưởng rủi ro thị trường. Khi tỷ suất lợi nhuận phi rủi ro tăng, khoản bù đắp rủi ro thị trường giảm và ngược lại. Điều này có nghĩa là nhà đầu tư sẽ yêu cầu một khoản bù đắp cao hơn khi đầu tư vào các tài sản có ít rủi ro.

2. Lợi nhuận doanh nghiệp

Tỉ lệ Sharpe là một chỉ số đo lường hiệu quả của một chiến lược đầu tư bằng cách dựa vào lợi nhuận thu được trên một đơn vị rủi ro.

Tỷ lệ Sharpe cho thấy mối quan hệ giữa lợi nhuận và rủi ro của một chiến lược đầu tư cũng như mức độ ảnh hưởng của lãi suất phi rủi ro tới doanh nghiệp. Tỷ lệ Sharpe cao cho biết chiến lược đầu tư có hiệu quả, tức là mức lợi nhuận cao trên mỗi đơn vị rủi ro và ngược lại.

Công thức tính tỷ lệ Sharpe:

Tỉ lệ Sharpe = (Rp – Rf)/ σp

Trong đó:

• Rp: Tỷ suất lợi nhuận của danh mục đầu tư
• Rf: Tỷ suất lợi nhuận phi rủi ro
• σp: Độ lệch chuẩn của tỷ suất lợi nhuận vượt quá của danh mục

Ví dụ: Một danh mục có tỉ lệ lợi nhuận 10% vào năm ngoái, tỉ lệ lợi nhuận phi rủi ro hiện là 4.5% và độ biến động của danh mục đầu tư là 15%.

Tỷ lệ Sharpe = (10% – 4.5%)/15% = 36.67%

Như vậy, khi lãi suất phi rủi ro càng cao, tỷ lệ Sharpe càng thấp và ngược lại. Điều này có nghĩa là, khi lãi suất phi rủi ro tăng, một nhà đầu tư sẽ phải chấp nhận mức rủi ro cao hơn để có được mức sinh lời mong muốn, hoặc chấp nhận mức sinh lời thấp hơn với cùng mức rủi ro và ngược lại.

3. Lãi suất phi rủi ro ảnh hưởng tới giá trị của các tùy chọn theo hai cách:

Qua giá cổ phiếu hiện tại: Được tính bằng cách chiết khấu giá cổ phiếu dự kiến trong tương lai với lãi suất phi rủi ro. Do đó, khi lãi suất phi rủi ro tăng, giá cổ phiếu hiện tại sẽ giảm và ngược lại.

Giá thực hiện cũng được chiết khấu với lãi suất phi rủi ro để tính giá trị hiện tại của quyền sử dụng tùy chọn. Do đó, khi lãi suất phi rủi ro tăng, giá thực hiện sẽ giảm và ngược lại.

Mô hình Black-Scholes doanh nghiệp

Mô hình Black-Scholes doanh nghiệp

4. Chi phí vay

Khi lãi suất phi rủi ro tăng, các ngân hàng sẽ điều chỉnh lãi suất cho các khoản vay doanh nghiệp theo hướng tăng lên. Điều này làm tăng gánh nặng tài chính cho các doanh nghiệp, giảm lợi nhuận và khả năng đầu tư của họ.

>>> Xem thêm: Chi phí là gì? Các loại chi phí thường có trong doanh nghiệp

5. Đầu tư và mở rộng

Một trong những tác động của việc lãi suất phi rủi ro tăng là ảnh hưởng đến khả năng vay vốn của các doanh nghiệp. Khi lãi suất cao, chi phí vay vốn cũng tăng theo, làm giảm lợi nhuận và khả năng trả nợ của các doanh nghiệp.

Điều này có thể khiến các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn vốn cho các hoạt động kinh doanh hiện tại hoặc các dự án đầu tư mới. Do đó, các doanh nghiệp có thể phải hoãn lại hoặc giảm bớt các kế hoạch mở rộng quy mô hoặc đổi mới công nghệ.

6. Tỷ giá hối đoái

Giá trị hiện tại của các dòng tiền tương lai được tính bằng cách sử dụng tỷ giá chiết khấu, trong đó lãi suất phi rủi ro là một yếu tố quyết định. Khi lãi suất phi rủi ro thay đổi, giá trị hiện tại của các dòng tiền tương lai cũng thay đổi theo.

Khi lãi suất phi rủi ro tăng, giá trị hiện tại của các dòng tiền tương lai giảm, làm giảm giá trị của doanh nghiệp và ngược lại. Do đó, tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng tới mức lãi suất phi rủi ro.

Trên đây là những thông tin giúp bạn hiểu được Lãi suất phi rủi ro và cách tính lãi suất phi rủi ro là gì.

>>Xem thêm: Lãi suất kép, lợi ích và cách tính lãi suất kép

Nếu bạn đang tìm kiếm kênh quản lý tài chính phù hợp hãy quét mã dưới đây để bắt đầu quản lý tài chính cá nhân thông minh cùng với Tikop (tích lũy/ đầu tư) chỉ từ 50.000 VND.

The post Lãi suất phi rủi ro và cách tính lãi suất phi rủi ro appeared first on Chia Sẻ EveryThing.